Mijn buurman Eli Cohen – column Awraham Meijers

De recente luchtoorlog tussen Israël en Iran deed Awaham Meijers denken aan de Zesdaagse Oorlog. Ook toen was Israël dankzij voorkennis oppermachtig, vooral ook in de lucht. Een van de spionnen van toen was de inmiddels legendarisch geworden Eli Cohen, waarover Netflix zelfs een serie maakte. Meijers was de buurmab van Cohen, zo blijkt uit zijn column.

Dit keer wijd ik mijn column niet aan de grensoverschrijdende strapatsen van de Israëlische premier Benjamin Netanyahu en z’n extreemrechtse, extreem-religieuze, extreem-zelfingenomen politieke kompanen als een Itamar Ben-Gvir (‘Ik ben een trotse homofoob’) en een Bezalel Smotrich (‘Het terugbrengen van gijzelaars is niet het belangrijkste’).

Wat ik trouwens érg geestig vind van religekkies als die Smotrich en Ben-Gvir, is dat zij zeker weten dat wat zij doen en laten de zege van hun Joodse God heeft. Evenals bijvoorbeeld ayatollah Ali Khamenei, politiek leider van Iran. Deze mensenhater in het algemeen en vrouwenhater in het bijzonder, weet dat zijn islamitische God goedkeurend toekijkt op al zijn (mis)daden. Zo is dictator Vladimir Poetin ervan overtuigd dat de Russisch Orthodoxe God trots is op de dagelijkse (mis)daden van zijn aardse zoon Vladimir. Maar dat even terzijde.

Dus vandaag niet over het rücksichtslose platbombarderen van Gaza en Israëls quasi aanbod van voedsel voor uitgehongerde Gazanen, om vervolgens in opdracht van de legerleiding met scherp op de uitgehongerde massa’s te schieten. Dat laatste hebben Israëlische militairen via de niet-antisemitische kwaliteitskrant Haaretz verklaard. Ik ga het dus niet hebben over uitspraken van Netanyahu’s politieke trawanten en hun misdadige fascistische uitspraken, ik ga het hebben over Eli Cohen uit Bat Yam.

Spionnen

Toen ik vrijdag 13 juni op Teletekst keek – wat ik ’s ochtends altijd het eerst doe nadat ik uit bed kom – las ik dat Israël het vijandige Iran met raketten had bestookt. Vrijdag de dertiende, als dat maar goed gaat. En verdomd, het ging goed! Want spionnen ter plekke hadden nauwkeurig uitgestippeld waar en wanneer belangrijke Iraniërs als kerngeleerden, generaals en andere aanzienlijke hotemetoten, zich op een bepaald moment bevonden, zodat zij geëlimineerd konden worden. En hoe de situatie rond de nucleaire infrastructuur op die vrijdag zou zijn.

Razendknap werk waarin ik het Israëlisch vernuft op dat gebied herken. Het deed mij denken aan de Zesdaagse Oorlog (van 5 tot 10 juni 1967) waarin Israël dankzij perfect voorwerk door de spionagedienst in no time de legers van Egypte, Jordanië en Syrië uitschakelde.

Terug naar de luchtoorlog met Iran. Teheran nam uiteraard wraak en bombardeerde per omgaande onder meer de Israëlische kustplaats Bat Yam. Ik heb daar ruim twee jaar gewoond en dus trof dit nieuws mij nogal. Ik woonde in een flatgebouw van zo’n zes etages hoog. Mijn bovenburen waren Dalo en Raymonde. Helaas is Dalo inmiddels overleden, maar met Raymonde zijn we nog steeds bevriend.

Kluswerk

Afijn, op een dag stond ik met hem voor het kruidenierswinkeltje van Avram Vardi te praten, toen een vrouw met twee zware tassen naar buiten kwam. Het was Nadia Cohen. Dalo kende haar en bood aan die tassen naar haar etage (ik meen driehoog) te schleppen. Zo gezegd, zo gedaan. Ze vertelde dat haar man Eli een paar weken bij familie in het Zuiden wat kluswerk deed. Nee, ik had geen tijd om bij haar thuis een kop koffie te drinken, een andere keer wellicht. Ik moest nu naar m’n werk in Tel Aviv bij Teatron Hametach (Theater van de Dood) waar ik verantwoordelijk was voor de productie en pr. Misschien kom ik hier in een volgende column op terug, want het was een zeer enerverende tijd.

Donderslag

Datzelfde jaar (1965) sloeg een nieuwsbericht bij ons in als een donderslag bij heldere hemel. Onze in Egypte geboren buurman Eli ben Shaul Cohen, de man van Nadia dus, was een spion die al vijftien jaar voor de Israëlische inlichtingendienst werkte. Hij sprak uiteraard vloeiend Arabisch. Eli was in Syrië door de contraspionage betrapt naar aanleiding van een klacht over radiostoringen bij de Indiase ambassade in Damascus.

Deze storingen bleken in de flat van Eli Cohen te zijn veroorzaakt. Hij verzond van daaruit berichten naar Tel Aviv. Hij is gearresteerd en ondanks verzoeken voor gratie en vrijlating door tientallen regeringsleiders en onder anderen paus Paulus VI, is Cohen na martelingen op 18 mei 1965 opgehangen. Zijn laatste wens was dat hij nog een rabbijn wilde zien. De wens is ingewilligd en op weg naar de executieplaats werd hij vergezeld door opperrabbijn Nissim Indibo.

Museum

De executie is life op de Syrische tv uitgezonden. Bah, je moet er niet aan denken, zoiets wil je toch niet zien! In de wereldpers en andere internationale media is Cohen de grootste spion van zijn tijd genoemd. Dankzij hem was bijvoorbeeld de verovering van de strategische Golan Hoogvlakte (1967) relatief eenvoudig. Helaas heb ik buurvrouw Nadia Cohen niet meer gesproken, want ik woonde inmiddels weer in Nederland. In de kustplaats Herzliya is sinds drie jaar een aan de grote man museum gewijd: Het Eli Cohen Museum.